इजरायल। राहट सहरको विस्तार हुनुअघि पुरातत्वविद्हरूले उत्खनन गर्दा तातोबाट बच्न धेरै कोठाहरुसहित बनाइएको  १२ सय वर्ष पुरानो महलको अवशेष फेला पारेका छन् । मरुभूमिको सहनै नसकिने गर्मीबाट बच्न भूमिगत कोठाहरु बनाइएको हुनसक्ने अनुसन्धानकर्ताहरुको ठहर रहेको न्युजवीक डटकमले जनाएको छ । विज्ञहरूले रोमाञ्चक रूपमा स्वागत गरेको खोज नेगेभमा आफ्नो प्रकारको पहिलो हो । इजरायल पुरातात्विक प्राधिकरणको टोलीले यो तथ्य पत्ता लगाएको हो । तिनीहरूले भवनको आँगन मात्र होइन, तर यसको मुनि १० फिट गहिरो, चट्टानले काटेको पानीको कुण्डमा रहेको एउटा अद्वितीय भोल्ट कम्प्लेक्स भेट्टाए, जुन प्रारम्भिक इस्लामिक अवधि (८ औं-९ औं शताब्दी ईस्वी) को हो।

भवन चौरजस्तो ठूलो आँगन वरिपरिको बीच भागमा निर्माण गरिएको थियो । त्यहाँका बासिन्दाहरूको आवश्यकता पूरा गर्न कोठासहित चारवटा पखेटाहरू(विङ्स)  थिए। एउटा पखेटामा, संगमरमर र ढुंगाको भुइँतले पक्की हल छ । भित्ताहरू नम प्लास्टरमा भित्ता चित्रहरूद्वारा सजाइएका छन् । दरबारभित्र सफा पानीको पोखरी पनि छ भने एउटा कोठाको ढोका यसै पोखरीतिर खुल्ने गरेकोसमेत खुलेको छ ।  

हालका साना फ्रेस्को टुक्राहरू रातो, पहेंलो, नीलो र कालोमा राम्रा-रंगका थिए । भवनका अन्य कोठाहरूमा प्लास्टरका भुइँहरू थिए, र अन्य कोठाहरूमा, धेरै ठूला ओभनहरू- सम्भवतः खाना पकाउनका लागि खुला थिए। फेला परेकामध्ये गिलास तथा भाँडाका टुक्राहरू छन्। यस्तै दरबारको भित्तामा सुन्दर आकृति बनाइएको छ । 

ओरेन शमुली, डा. एलेना कोगन-जेहावी र इजरायल पुरातात्विक प्राधिकरण उत्खननका निर्देशकहरू डा. नोए डी. माइकलले भने कि अनौठो खोज आजसम्म अज्ञात थियो। एक विज्ञप्तिमा, तिनीहरूले भनेका छन्, 'आंगन मुनि ५‍.५ मिटर गहिराइमा ढुंगाले निर्मित भल्टहरूको कम्प्लेक्स पत्ता लगाउन पाउँदा हामी छक्क पर्यौं, २.५ मिटर उचाइमा ठडिएको छ।' 

भल्टहरू सावधानीपूर्वक निर्माण गरिएका थिए । तिनीहरूले सम्भवतः थप भूमिगत परिसरहरूमा नेतृत्व गरेका थिए, जुन अझैसम्म खुला गरिएको छैन। हाम्रो सबैभन्दा ठूलो आश्चर्य भोल्टेड कोठाहरू मुनि खोलिएको खोज थियो, जुन गहिरो चट्टानले काटिएको कुण्डमा पुग्यो।

'यस्तो देखिन्छ कि ढुङ्गाले निर्मित भूमिगत भल्टहरू पर्याप्त चिसो तापक्रममा खाद्यान्नहरू भण्डारण गर्न भण्डार कोठाको रूपमा निर्माण गरिएको थियो, र समर्थन गर्ने भोल्ट संरचनाहरूले त्यहाँका बासिन्दाहरूलाई सुरक्षित र आरामदायी रूपमा भूमिगत वरिपरि घुम्न सक्षम बनायो। गर्मीबाट आफूलाई बचाउन र पिउँदै मनोरन्जन गर्ने उद्देश्यले भवन बनाएको अनुमान छ । छेउछाउमा पोखरी छन्। भुइँमा भेटिएका माटोका बत्तीहरु अँध्यारो कोठाहरू उज्यालो बनाउन प्रयोग गरिन्थ्यो, जसले यहाँका बस्नेको गतिविधिको प्रमाण दिन्छ।

'आलिशान सम्पदा र अद्वितीय प्रभावशाली भूमिगत भल्टहरू धनी मानिसका साधनको प्रमाण हुन्। तिनीहरूको उच्च हैसियत र सम्पत्तिले उनीहरूलाई आवास र मनोरन्जनका लागि एक विलासी जीवन निर्माण गर्न अनुमति दियो। भूमिगत यो आलीशान भवनमा धेरै  कोठाहरु छन् । 

इजरायल पुरातत्व प्राधिकरणका निर्देशक एली एस्कोसिडोले भने,'राहतमा उत्खनन इजरायल पुरातात्विक प्राधिकरण र बेदुइनको विकास र बसोबास गर्ने प्राधिकरण बीचको घनिष्ठ सहयोगको परिणाम हो। उत्खननमा, विलासी सम्पत्ति फेला परेको थियो । दुई पुरातन मस्जिदहरू बीचमा अवस्थित एउटा क्षेत्र, सायद सबैभन्दा पहिले पत्ता लागेको हो।'

राम्रो संयोगले स्थानीय जनताको चासो र उत्साहका लागि राहात सहर विस्तार गर्न योजना गरिएको क्षेत्रमा इस्लामिक भवनको अवशेष फेला परेको हो। इजरायल पुरातात्विक प्राधिकरण र बेदुइनको विकास गर्ने प्राधिकरणले योजना बनाइरहेको जनाइएको छ। इजरायल पुरातात्विक प्राधिकरण र बेडुइनको विकास र बसोबासक लागि प्राधिकरणले अगस्त २५ मा नि: शुल्क भ्रमणहरू, पारिवारिक उत्खनन र सिभिंग गतिविधिहरूक लागि सार्वजनिक स्थल खोल्दैछ। उत्खनन बेदुइनको विकास र बसोबास प्राधिकरण मार्फत सरकारले अनुदान दिएको थियो ।