दिनेश दुलाल एक अनुभवी व्यावसायिक ट्याक्स प्राक्टिसनर तथा ट्याक्स एड्भाइजर हुनुहुन्छ। उहाँले ट्याक्स फाइलिङ, ट्याक्स प्लानिङ, र आईआरएससँग सम्बन्धित समस्या समाधानमा विशेष दक्षता हासिल गर्नुभएको छ। साथै, उहाँ ट्याक्स अडिटमा सक्रिय रूपमा संलग्न हुनुहुन्छ र स्थानीय साना व्यवसाय मालिकहरूलाई पेरोल तथा बुककिपिङसम्बन्धी सेवाहरू निरन्तर रूपमा प्रदान गर्दै आउनुभएको छ। विगत पाँच वर्षदेखि उहाँ ग्रेटर अस्टिन क्षेत्रमा यी सेवाहरू उपलब्ध गराइरहनुभएको छ।

उहाँको कम्पनी क्रिएटिभ ट्याक्स सर्विसेस एलएलसी मार्फत कम्पनी दर्ता/रजिस्ट्रेसन, सेल्स ट्याक्स फाइलिङ, तथा व्यक्तिगत एवं व्यवसायिक ट्याक्स फाइलिङका विविध सेवाहरू प्रदान गरिन्छ। उहाँ र उहाँको टिम ग्यास स्टोर, लिकर स्टोर, आईटी कन्सल्टिङ, भेटेरिनरी, डेन्टल, र रिटेल व्यवसायलगायत विभिन्न स्थानीय व्यवसायहरूलाई व्यवस्थित र भरपर्दो सेवा दिने कार्यमा समर्पित छन्।

उहाँसँग कर्पोरेट एकाउन्टिङ क्षेत्रमा धेरै वर्षको अनुभव छ। विभिन्न देशहरूमा काम गरेर प्राप्त गरेको व्यापक व्यावसायिक अनुभवलाई थप अध्ययनसहित अमेरिकामा निरन्तरता दिँदै, उहाँले आफ्नै ट्याक्स सेवा कम्पनी स्थापना गरी अस्टिन आसपासका समुदायलाई आवश्यक सेवाहरू प्रदान गर्दै आउनुभएको छ।

ट्याक्ससम्बन्धी विविध विषयमा उहाँसँग गरिएको कुराकानीका आधारमा प्रस्तुत सामग्री तेस्रो आँखा अनलाइनका लागि अमेरिकाका सम्पादक नारायण भण्डारीले तयार पारेको कुराकानीको सार–संक्षेप हो।

सबैभन्दा पहिलो ट्याक्स किन तिर्ने र कसले तिर्ने ?

धन्यवाद, राम्रो प्रश्न। ट्याक्स किन तिर्नुपर्छ भन्ने कुरा म सानो उदाहरणबाट बुझाउँछु—जस्तो हामी घर–परिवार चलाउन आम्दानी गर्छौं, त्यस्तै सरकारले पनि देश चलाउन र जनतालाई सेवा दिन आम्दानी चाहिन्छ। सरकारको त्यो आम्दानीको मुख्य स्रोत ट्याक्स हो। यही ट्याक्सबाट सडक–पुल निर्माण, विद्यालय–अस्पताल सञ्चालन, सुरक्षा व्यवस्था, बिजुली/पानीजस्ता सार्वजनिक सेवा तथा पूर्वाधार विकासका कामहरू सम्भव हुन्छन्। अमेरिकामा ट्याक्स प्रणाली १७औं शताब्दीमा शुरू भयो र १८औं शताब्दीमा यसको संरचना व्यवस्थित भयो, त्यसैले यो यहाँको शासन–प्रशासन र सेवासुविधासँग गहिरो रूपमा जोडिएको प्रणाली हो।

सरल भाषामा भन्नुपर्दा—अमेरिकामा बसोबास गर्ने वा अमेरिकाबाट आम्दानी गर्ने प्रायः सबै व्यक्ति तथा व्यवसायले आफ्नो अवस्थाअनुसार ट्याक्स फाइल र तिर्नुपर्छ। तपाईं W-2 कर्मचारी हुनुभयो, 1099 कन्ट्रयाक्टर हुनुभयो, वा LLC/S-Corp जस्ता व्यवसाय चलाउनुहुन्छ—ट्याक्सको दायित्व आम्दानीको प्रकृति र स्टाटसअनुसार तय हुन्छ। यहाँ ट्याक्स फाइल नगरे पेनल्टी, ब्याज, IRS नोटिस तथा कहिलेकाहीँ कानुनी झन्झट पनि आउन सक्छ। अझ महत्वपूर्ण कुरा, ट्याक्स फाइलिङ भनेको आफ्नो आम्दानीलाई कानुनी रूपमा रिपोर्ट गर्ने प्रक्रिया हो—त्यसैले अमेरिकामा बस्दै यहाँबाट आम्दानी गर्नेले समयमै ट्याक्स फाइल गर्नु र आवश्यक ट्याक्स तिर्नु अत्यन्तै आवश्यक हुन्छ।

अब यो ट्याक्सको सिजन कहिलेबाट सुरु हुन्छ र कहिलेसम्म ट्याक्स तिर्न/फाइल गर्न पाइन्छ ?

अमेरिकामा Tax Year (आम्दानी कमाएको अवधि) र Filing Season (रिटर्न फाइल गर्ने सिजन) छुट्टाछुट्टै हुन्छ। जनवरी १, २०२५ देखि डिसेम्बर ३१, २०२५ सम्म कमाएको आम्दानीको रिटर्न २०२६ मा फाइल गर्नुपर्छ। सामान्यतया IRS ले जनवरीतिर (late January आसपास) रिटर्न स्वीकार्न सुरु गर्छ—त्यसैले प्रायः “ट्याक्स सिजन” जनवरीमै सुरु हुन्छ।

 मुख्य डेडलाइनहरू यस्तो हुन्छ:

• व्यक्तिगत (Form 1040): सामान्य डेडलाइन अप्रिल १५, २०२६ हो। समय चाहियो भने Form 4868 गरेर अक्टोबर १५, २०२६ सम्म extension पाइन्छ, तर extension ले फाइल गर्ने समय मात्र बढाउँछ—ट्याक्स तिर्ने समय होइन, त्यसैले अनुमानित बाँकी कर अप्रिल १५ भित्रै तिर्नु राम्रो (penalty/interest बचाउन) हुन्छ।
• S-Corp/Partnership (Form 1120-S / 1065): २०२५ calendar-year को लागि डेडलाइन मार्च १६, २०२६ (यो वर्ष March 15 weekend परेकाले) हुन्छ, र Form 7004 मार्फत extension लिएपछि सेप्टेम्बर १५, २०२६ सम्म फाइल गर्न पाइन्छ।
• C-Corp (Form 1120): सामान्य डेडलाइन अप्रिल १५, २०२६, र Form 7004 ले extension लिएपछि अक्टोबर १५, २०२६ सम्म।

 अमेरिकामा कुन उमेरको मान्छेले ट्याक्स तिर्नु पर्छ, र कुन उमेरसम्म तिर्नु पर्छ ?

अमेरिकामा ट्याक्स फाइल गर्ने कुरा उमेरले होइन—आम्दानी (income) ले निर्धारण गर्छ। साना बच्चाहरूले सबैले ट्याक्स फाइल गर्दैनन्, तर यदि १४–१५–१६ वर्षको उमेरमै उनीहरूले काम गरेर कमाएको आम्दानी (earned income) वा अन्य किसिमको आय (जस्तै ब्याज, डिभिडेन्ड आदि) निश्चित स्तरभन्दा माथि पुगेको छ भने, उनीहरू डिपेन्डेन्ट भएर बस्दा पनि आफ्नो आयको आधारमा फाइल गर्नुपर्ने हुन सक्छ। त्यसैले “बच्चा हो, फाइल गर्नु पर्दैन” भन्ने होइन—आय छ कि छैन, र कति छ भन्ने हेर्छौं।

ट्याक्स फाइल गर्ने कुनै अन्तिम उमेर सीमा छैन। जति उमेर भए पनि, यदि तपाईंको आम्दानी छ भने फाइल/ट्याक्सको दायित्व आउन सक्छ। उदाहरणका लागि, ७५–८० वर्षमा पनि तपाईंलाई रिटायरमेन्ट खाताबाट निकासी, सोसल सेक्युरिटीका केही भाग, रेंटल (भाडा) आय, इन्ट्रेस्ट/डिभिडेन्ड जस्ता प्यासिभ इनकम आउन सक्छ—त्यसको आधारमा ट्याक्स लाग्न सक्छ। रिटायरमेन्ट खातामा पनि फरक हुन्छ: Traditional IRA/401(k) जस्ता खातामा प्रायः निकासी गर्दा ट्याक्स लाग्न सक्छ, तर Roth प्रकारका खातामा नियम फरक हुन्छ। निष्कर्ष एउटै हो—उमेर होइन, आयको प्रकार र रकम अनुसार सरकारले तोकेको मापदण्ड पूरा भएमा ट्याक्स फाइल/पे गर्नुपर्छ।

अमेरिकामा बसोबास गरिरहेका, काम गर्ने अनुमति/सोसल भएका तर अहिलेसम्म ट्याक्स नतिरेका मानिसलाई के सुझाव दिनुहुन्छ ?

मेरो सुझाव सिधा छ—ढिला नगरी फाइलिङ सुरु गर्नुहोस्। अमेरिकामा कुनै पनि आम्दानी (active income, business income, interest/ dividends, rental income, र कहिलेकाहीँ Social Security को केही भाग) taxable हुन सक्छ, त्यसैले नियमले चाहेको अवस्थामा रिटर्न फाइल गर्नु पर्छ। ट्याक्स कति तिर्ने भन्ने निर्धारण गर्दा सरकारको standard deduction (हरेक वर्ष र filing status अनुसार परिवर्तन हुने) घटाएर बाँकी करयोग्य आम्दानीमा कर गणना हुन्छ। उदाहरणका लागि 2024 मा MFJ का लागि $29,200 थियो, र 2025 मा $31,500 पुगेको छ (Single $15,750; HOH $23,625) ।

फाइल ढिला हुँदा penalty/interest बढ्न सक्छ (जस्तै failure-to-file सामान्यतया महिनामा 5% सम्म, अधिकतम 25% सम्म; failure-to-pay महिनामा 0.5% सम्म, अधिकतम 25% सम्म) । IRS+1 तर राम्रो कुरा के हो भने—जति छिटो फाइल/पे गर्नुहोस्, त्यति penalty/interest कम हुन्छ। साथै, यदि तपाईंलाई refund आउँछ भने, त्यो refund दावी गर्न return due date बाट 3 वर्षभित्र फाइल गर्नुपर्छ—नत्र refund गुम्न सक्छ।

सोसल सेक्युरिटी नभएको मानिसले काम गरे भने ट्याक्स तिर्नु पर्छ कि पर्दैन ?

अमेरिकामा ट्याक्सको कुरा SSN छ/छैन भन्दा पनि “आय (income) छ कि छैन” भन्ने कुराले निर्धारण गर्छ। SSN नभए पनि तपाईंको आय करयोग्य (taxable) छ र फाइल गर्नुपर्ने अवस्था छ भने ट्याक्स रिटर्न फाइल गर्नै पर्छ। फरक यति हो—SSN छैन भने IRS ले ITIN (Individual Taxpayer Identification Number) भन्ने विकल्प दिएको छ। ITIN भनेको SSN नपाउने/योग्य नहुने तर कर प्रयोजनका लागि TIN चाहिने व्यक्तिलाई दिइने नम्बर हो।

सामान्यतया, काम गर्ने अनुमति भएको स्टाटसमा आउने धेरै मानिसहरू SSN का लागि योग्य हुन्छन्; SSN योग्य भए ITIN होइन SSN नै प्रयोग गर्नुपर्छ। स्टुडेन्ट/स्कलर केसमा पनि नियम यस्तै हो—काम गर्न मिल्ने स्टाटस छ भने SSN, र SSN योग्य छैन तर कर प्रयोजन छ भने ITIN प्रयोग गरेर रिटर्न फाइल हुन्छ।

ITIN का लागि सामान्यतया Form W-7 फाइल गर्नुपर्छ, र प्रायः tax return + identity/foreign status documents सहित submit गरिन्छ (mail, IRS ITIN services भएको TAC, VITA, वा Certifying Acceptance Agent मार्फत)। अन्तिममा  ट्याक्स फाइल गर्नु (tax compliance) र काम गर्ने अनुमति (work authorization) फरक विषय हुन्।

ट्याक्स फाइल गर्ने नयाँ व्यक्तिलाई के सल्लाह दिनुहुन्छ ?

पहिलोपटक ट्याक्स फाइल गर्दा मेरो सिधा सल्लाह—सही ट्याक्स प्रिपेरर छानेर, कागजात मिलाएर, समयमै फाइल गर्नुहोस्। ट्याक्स फाइलिङ भनेको केवल फाराम भर्ने काम होइन; यो तपाईंको आम्दानीलाई कानुनी रूपमा देखाउने र भविष्यमा IRS बाट समस्या नआओस् भनेर सुरक्षित रहने प्रक्रिया हो। त्यसैले प्रिपेरर छान्दा “सस्तो” भन्दा पनि अनुभव भएको, भरोसायोग्य व्यक्ति छान्नु राम्रो हुन्छ। उहाँसँग PTIN छ कि छैन, कति वर्षको अनुभव छ, र भविष्यमा IRS बाट नोटिस आयो भने सहयोग गर्न सक्नुहुन्छ कि छैन—यी कुरा सोध्नुस्। सामान्यतया CPA, EA, वा Tax Attorney जस्ता प्रोफेशनलहरू सुरक्षित विकल्प मानिन्छन्।

अर्को कुरा, धेरैजसो मान्छेहरू एप्रिलमा हतार गरेर आउँछन्, तर सम्भव भए अक्टोबर–डिसेम्बरमै भेटेर योजना बनाउँदा राम्रो हुन्छ—त्यसले कर बचत र पेनल्टीबाट बच्न मद्दत गर्छ। अनि SSN/ID, W-2/1099, बैंक/इनकम रेकर्ड, खर्चका कागजात, र परिवारको जानकारी (dependents आदि) पहिले नै तयार राख्नुभयो भने फाइलिङ धेरै सजिलो हुन्छ। नयाँ हुनुहुन्छ भने पहिलो पटक इन-पर्सन भेटेर फाइल गर्दा बुझ्न पनि सजिलो हुन्छ र गल्ती पनि कम हुन्छ।

अमेरिकामा काम गर्ने अनुमति पाएका, काम पनि गरिरेहका र अहिले सम्म ट्याक्स फाईल नगरेका व्यक्तिहरुलाई के सल्लाह दिनु हुन्छ ? र ट्याक्स नतिर्दा उनिहरुलाइ कस्तो समस्या पर्छ ?

अमेरिकामा काम गर्ने अनुमति भएर पनि अहिलेसम्म ट्याक्स फाइल नगरेका साथीहरूलाई मेरो सल्लाह—ढिला नगरी ट्याक्स फाइलिङ सुरु गरेर छुटेका वर्षहरू पनि मिलाउनुहोस्। अमेरिकामा आम्दानी (कामबाट होस् वा अन्य स्रोतबाट) भएको अवस्थामा ट्याक्स फाइल गर्नु आफ्नो कमाइलाई कानुनी रूपमा प्रमाणित गर्ने एउटा महत्वपूर्ण प्रक्रिया हो। ट्याक्स फाइल नगर्दा IRS बाट पेनल्टी, ब्याज, नोटिस आउन सक्छ, र भविष्यमा लोन, घर किन्ने, सरकारी कागजात/प्रक्रिया जस्ता काममा ट्याक्स रेकर्ड चाहिँदा समस्या पर्न सक्छ। अझ इमिग्रेसनसँग सम्बन्धित कुनै प्रक्रिया (वर्क परमिट रिन्यु, ग्रीन कार्ड, नागरिकता आदि) हुँदै छ भने ट्याक्स हिस्ट्रीले असर पार्न सक्ने हुँदा, सकेसम्म छिटो फाइल गरेर रेकर्ड ठीक राख्नु राम्रो हुन्छ—आवश्यक परे ट्याक्स प्रोफेशनलसँगै इमिग्रेसन वकिलसँग पनि सल्लाह लिएर सुरक्षित रूपमा अगाडि बढ्नुहोस्।

 ट्याक्स फाईल गर्नको लागि तपाईहरूलाई कसरी सम्पर्क गर्ने ?

अमेरिकामा नयाँ आउनु भएको छ र ट्याक्स फाइल गर्न सहयोग चाहिएको छ भने Creative Tax Services LLC लाई सम्पर्क गर्न सबैभन्दा सजिलो उपाय फोन/टेक्स्ट हो। तपाईंले 512-608-1160 मा कल वा मेसेज गरेर “ट्याक्स फाइल गर्न अपोइन्टमेन्ट चाहियो” भन्नुहोस्। त्यसपछि हामीले तपाईंको अवस्थाअनुसार कुन–कुन कागजात चाहिन्छ (जस्तै ID/SSN वा ITIN, W-2/1099, बैंक रेकर्ड, परिवारको जानकारी) भनेर बताउँछौं र भेट्ने वा फोनबाट फाइल गर्ने समय मिलाउँछौं।

प्रत्यक्ष भेटेर ट्याक्स फाइल गर्दा र अप्रत्यक्ष रुपमा फोन गरेर ट्याक्स फाइल गर्दा सेवाग्राहीलाइ के फरक पर्छ

पहिलो पटक वा सुरुका १–२ वर्ष ट्याक्स फाइल गर्दा प्रत्यक्ष भेटेर फाइल गर्नु राम्रो हुन्छ, किनकि तपाईंले सबै कुरा स्पष्ट बुझ्न पाउनुहुन्छ र मनमा आएका प्रश्नहरू खुलेर सोध्न सक्नुहुन्छ। यसले ट्याक्स प्रिपेररसँग राम्रो सम्बन्ध (connection) पनि बनाउँछ र कागजात/जानकारी छुट्ने सम्भावना कम हुन्छ। फोन वा भर्चुअल बाट पनि ट्याक्स फाइल गर्न सकिन्छ र प्रश्न सोध्न मिल्छ, तर कहिलेकाहीँ केही साना तर महत्वपूर्ण जानकारी छुट्न सक्छ। जब तपाईंलाई २–४ वर्षको अनुभव हुन्छ र कागजात व्यवस्थित हुन्छ, तब प्रत्यक्ष वा भर्चुअल दुवैबाट फाइल गर्दा धेरै फरक पर्दैन।

 दुई व्यक्तिहरूको पारिवारिक र आर्थिक स्थितिमा समान छ तर ट्याक्स फाईल गर्दा एक एकजनाको ट्याक्स रिफन्ड बढी आउछ र अर्को संग ट्याक्स फाइल गर्दा किन कम आउछ ?

दुई जनाको पारिवारिक र आर्थिक अवस्था उस्तै जस्तो देखिए पनि ट्याक्स रिफन्ड फरक आउन सक्छ, किनकि रिफन्ड केवल “कति कमायो” ले मात्र होइन—वर्षभरि कति कर काटियो (withholding), कुन–कुन छुट/क्रेडिट लागू भयो, र फाइलिङ कति सही भयो भन्ने कुराले तय हुन्छ। उदाहरणका लागि, एउटाको पेस्लिपबाट कर धेरै काटिएको छ भने उसको रिफन्ड बढी आउन सक्छ, अर्कोको कम काटिएको छ भने रिफन्ड कम वा कर तिर्नुपर्ने पनि हुन सक्छ। त्यस्तै, filing status (Single/Married/HOH) फरक परेमा वा dependents (बच्चा/परिवार) सही रूपमा राखिएन भने Child Tax Credit जस्ता क्रेडिट छुट्न सक्छ। शिक्षा खर्च, daycare खर्च, health insurance (Marketplace) को premium tax credit, retirement contribution, HSA/FSA जस्ता कुराले पनि रिफन्डमा ठुलो असर गर्छ।

अर्को ठूलो कारण भनेको डेटा इन्ट्री र कागजातको गल्ती/कमी हो। W-2/1099 को income वा withholding गलत हालियो भने रिफन्ड सिधै बदलिन्छ। कुनै 1099 छुट्यो भने पछि IRS ले mismatch notice पठाउन सक्छ। व्यवसाय/साइड इन्कम भएकोमा expenses सही राखेन भने कर बढी तिर्नुपर्ने हुन्छ। कहिलेकाहीँ एउटाले standard deduction लिन्छ, अर्कोले itemized (home mortgage interest, property tax, donations) गर्छ—यसले पनि फर्क पार्छ। त्यसैले “उस्तै अवस्था” देखिए पनि भित्रभित्रै यी साना कुराले रिफन्डमा ठूलो फरक पार्न सक्छ, र अनुभवी ट्याक्स प्रिपेररले सही कागजात र सही क्रेडिट/डिडक्सन मिलाएर फाइल गरेकाले प्रायः फाइदा हुन्छ।

 व्यवसाय गर्दै गरेका व्यक्तिहरूलाई सजिलो ट्याक्स फाइलिङ र अधिकतम फाइदा उठाउनका लागि के के सल्लाह दिनुहुन्छ ?

व्यवसायीका लागि मेरो सरल र पेशेवर सल्लाह यस्तो छ: (1) सुरुमा नै आफ्नो कम्पनीको प्रकार (LLC, S-Corp, Partnership आदि) तपाईंको आम्दानी र कामको प्रकृतिअनुसार सही छ कि छैन एक पटक प्रोफेशनलसँग जाँच गर्नुहोस्, किनकि गलत संरचनाले अनावश्यक कर र झन्झट बढाउँछ। (2) व्यवसायको बुककिपिङ नियमित राख्नुहोस्—आम्दानी र खर्च सही क्याटेगरीमा राखेपछि ट्याक्स फाइल गर्दा सजिलो हुन्छ र छुट पाउने खर्च छुट्दैन। (3) व्यवसाय र व्यक्तिगत खर्च अलग गर्नुहोस् (अलग बैंक/कार्ड) र सबै खर्चको रसीद/इनभ्वाइस सुरक्षित राख्नुहोस्। (4) गाडी, घर-अफिस, फोन, इन्टरनेट जस्ता खर्चका लागि रेकर्ड/लोग राख्नुहोस्, नत्र deduction जोखिम हुन्छ। (5) कर वर्षको अन्त्यमा एकैचोटि ठूलो नआओस् भनेर quarterly estimate/withholding मिलाएर चल्नुहोस्। (6) अन्तिममा, ट्याक्स सिजन सुरु भएपछि मात्र होइन—सम्भव भए अक्टोबर–डिसेम्बरमै एकाउन्टेन्टसँग बसेर plan गर्नुभयो भने कानुनी रूपमा कर बचतको मौका धेरै राम्रो हुन्छ।

अन्तिममा के भन्न चाहनुहुन्छ ?

अन्तिममा, २०२५ सकिएर २०२६ सुरु हुँदैछ—सबैलाई नयाँ वर्षको शुभकामना। २०२५ मा कमाएको आम्दानीको ट्याक्स रिटर्न २०२६ को सुरुतिर फाइल हुन्छ, र IRS ले हरेक वर्ष फाइलिङ सिजन सुरु हुने आधिकारिक मिति सार्वजनिक गर्छ, त्यसैले जनवरीबाटै कागजात (W-2/1099, बैंक/बुककिपिङ, खर्चका रसीद) मिलाएर तयार राख्नु राम्रो हुन्छ। साथै, २०२५ देखि लागू भएका One, Big, Beautiful Bill Act का नयाँ ट्याक्स नियम/डिडक्सनहरू (जस्तै टिप्स, ओभरटाइम आदि सम्बन्धित प्रावधान) तपाईंको केसमा लागू हुन्छ कि हुँदैन भनेर आफ्नो एकाउन्टेन्टसँग एक पटक बुझ्नुहोस्। रेस्टुरेन्ट/टिप्स हुने व्यवसायले टिप्सको रेकर्ड र रिपोर्टिङ सही राख्नुपर्छ—टिप्स कर्मचारीको आम्दानी भएकाले कानूनी रूपमा रिपोर्ट हुनुपर्छ र payroll मा ठीकसँग देखाउनु आवश्यक हुन्छ। अन्त्यमा, ट्याक्स फाइल गर्ने व्यक्तिलाई अनुभव र योग्यताको आधारमा छान्नुहोस्—यसले भविष्यमा नोटिस/अडिट जस्ता समस्या आए पनि सुरक्षित रूपमा समाधान गर्न मद्दत गर्छ।